Tabaka Włodzimierz Jerzy (1911–1973), rotmistrz Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie.
Ur. 19 IV w Bielsku, był synem Jana (ur. 1883), wachmistrza armii austro-węgierskiej, porucznika WP, urzędnika wojskowego Państw. Komisji Uzupełnień w Lubartowie i Puławach, oraz Bronisławy z domu Gawlik. Miał młodszych braci: Alfreda Filipa (ur. 1919), podporucznika 12. p. Ułanów Podolskich Polskich Sił Zbrojnych (PSZ) na Zachodzie, Jana, Jerzego, Antoniego i Wincentego.
Od r. 1918 mieszkał T. w Lubartowie i uczył się w gimnazjach, tamtejszym i w Puławach. Od r. 1926 kontynuował naukę w Korpusie Kadetów nr 1 Marsz. Józefa Piłsudskiego we Lwowie, gdzie w maju 1933 zdał maturę. Po odbyciu rocznego kursu unitarnego w Szkole Podchorążych Piechoty w Różanie został w r.n. słuchaczem Szkoły Podchorążych Kawalerii w Grudziądzu. Po jej ukończeniu w r. 1936 i awansie 15 X t.r. na podporucznika otrzymał przydział do 12. Pułku Ułanów Podolskich w Białokrynicy koło Krzemieńca, wchodzącego w skład 2. Samodzielnej Bryg. Kawalerii (od kwietnia 1937 Kresowa Bryg. Kawalerii).
W kampanii wrześniowej 1939 r. dowodził T. 3. plutonem 1. szwadronu 12. Pułku Ułanów Podolskich w składzie Wołyńskiej Bryg. Kawalerii (Armii «Łódź»); walczył 1 IX t.r. pod Mokrą oraz 7 IX pod Tuszynem. Już jako dowódca 1. szwadronu uczestniczył do 27 IX w dalszych walkach, m.in. pod Komarowem i Krasnobrodem; z resztkami brygady dostał się pod Tarnawatką (Józefowem) do niewoli niemieckiej. W poł. października zbiegł z przejściowego obozu jenieckiego w Pińczowie, po czym przez Kraków i Jarosław przedostał się do Brodów, będących pod okupacją sowiecką. Z poślubioną 22 X żoną Heleną, bratem Alfredem oraz grupą ok. pięćdziesięciu osób usiłował przekroczyć 3 XI granicę węgierską w rejonie Rafajłowej. Zatrzymany przez sowiecką straż graniczną, był więziony w Rafajłowej, Nadwórnej, Stanisławowie i Odessie, a następnie został zesłany do łagru Kandałaksza (obwód Murmański), gdzie pracował jako robotnik montażowy w fabryce aluminium.
Po zwolnieniu w wyniku układu Sikorski–Majski, T. wstąpił 29 II 1942 w miejscowości Guzar (Uzbecka SRR) do formującej się Armii Polskiej w ZSRR. W marcu t.r. został ewakuowany do Iranu, a następnie przeszedł z wojskiem do Palestyny, gdzie ukończył kurs szkoły broni pancernej; w lipcu został dowódcą plutonu rozpoznawczego 9. baonu strzelców karpackich. W szeregach 3. Dyw. Strzelców Karpackich przeszedł jesienią do Iraku, gdzie został dowódcą plutonu w 12. Pułku Kawalerii Panc. (przemianowany w grudniu 1943 na 12. Pułk Ułanów Podolskich). Awansowany 1 I 1943 na porucznika, był od grudnia t.r. zastępcą dowódcy 1. szwadronu. Z 12. Pułkiem Ułanów Podolskich jako oddziałem rozpoznawczym 3. Dyw. Strzelców Karpackich w r. 1944 wziął udział w kampanii włoskiej, począwszy od działań nad rzeką Sangro. Wyróżnił się w bitwie o Monte Cassino, a 1. pluton jego szwadronu zajął 18 V t.r. jako pierwszy ruiny klasztoru, zatykając tam proporczyk pułkowy, jeszcze przed wywieszeniem polskiej flagi. Następnie T. walczył z pułkiem m.in. pod Maceratą, Ankoną i na linii Gotów. W sierpniu został dowódcą 1. szwadronu. Odznaczył się 23 VIII prowadząc patrol pod ogniem niemieckich moździerzy i dostarczając oddziałom kanadyjskim informacji o przejściu rzeki Metauro. Awansował 1 XI na rotmistrza. Za dowodzenie 2 XII, w czasie uderzenia na wzgórze Belvedere, został w miejscowości Galatina odznaczony 16 III 1945 przez gen. Władysława Andersa Orderem Virtuti Militari V kl. W tym czasie wszedł w skład kapituły odznaki pułkowej, jako jeden z trzech oficerów pułku posiadających tę odznakę przed wojną. Po zakończeniu wojny nadal służył w 12. Pułku Ułanów Podolskich; po reorganizacji był to oddział rozpoznawczy II Korpusu. Latem 1946 został z korpusem przetransportowany do Wielkiej Brytanii i pod koniec t.r. podjął starania o powrót do kraju.
Dn. 13 V 1947 przypłynął T. do Gdańska i udał się do Kamiennej Góry koło Wałbrzycha, gdzie po powrocie z ZSRR mieszkała jego żona. Od 15 VI t.r. pracował jako kierownik transportu Rolniczej Centrali Mięsnej we Wrocławiu. Wojskowa Okręgowa Komisja Weryfikacyjna nr 7 we Wrocławiu orzekła 1 VII 1949, że T. jest «do dzisiejszego ustroju nastawiony negatywnie» i od grudnia t.r. był on inwigilowany przez tamtejszy Woj. Urząd Bezpieczeństwa Publicznego. Dn. 22 X 1950 został aresztowany i osadzony w więzieniu nr 2 we Wrocławiu. Poddany brutalnym przesłuchaniom i zastraszaniu (wykorzystano fakt, że jego żona była w ciąży), załamał się psychicznie i 28 XI t.r. podpisał zobowiązanie do współpracy przyjmując pseud. Włod; nazajutrz został zwolniony. W l.n. pracował jako starszy inspektor ds. kontroli i skupu zwierząt rzeźnych w Woj. Zjednoczeniu Przemysłu Mięsnego we Wrocławiu. W listopadzie 1957 Służba Bezpieczeństwa przerwała z nim współpracę. W październiku 1964 nawiązała ją ponownie, mając na celu inwigilację środowisk byłych żołnierzy PSZ na Zachodzie; współpracę zakończono w r. 1971. T. zmarł 4 X 1973 we Wrocławiu, został pochowany na cmentarzu Grabiszyńskim (pole 2 grób 340 rząd 13). Był także odznaczony dwukrotnie Krzyżem Walecznych (1944).
W małżeństwie z Heleną z domu Turczyn (1919–1982), nauczycielką, zesłaną w r. 1939 na Syberię, miał T. córkę (1940–1943) oraz synów Krzysztofa (ur. 1948) i Marka (ur. 1951).
Fot. w Mater. Red. PSB; – Kawalerowie Virtuti Militari. Wykazy; Małopolski słownik biograficzny uczestników działań niepodległościowych 1939–1956, Kr. 2001 VII (bibliogr.); – Bielski M., Grupa Operacyjna „Piotrków” 1939, W. 1991; Kirszak J., Sylwetki zapomnianych bohaterów – Rotmistrz Włodzimierz Tabaka, „Wrocł. Gaz. Pol.” 1995 nr 1; Kukawski L. i in., Kawaleryjska Alma Mater w Grudziądzu 1920–1939. Zarys dziejów, Grudziądz 2008 s. 476; Malinowski I., Bój pod Mokrą, „Wojsk. Przegl. Hist.” 1979 nr 3 s. 181–2; Trzecia Dywizja Strzelców Karpackich 1942–1947, Londyn 1978 I; Ułani Podolscy, Wr. 1991 (fot.); Wańkowicz M., Monte Cassino, W. 1990 (fot.); Wesołowski A., Tym J. S., Mokra Działoszyn. Działania wielkich jednostek Grupy Operacyjnej „Piotrków” w pierwszych dniach kampanii 1939 roku, W. 2014 s. 315, 558, 560; Wielhorski J., Dembiński R., Kawaleria polska i bronie towarzyszące w kampanii wrześniowej 1939, Londyn 1979 s. 83; – Będkowski L., Nieśmiertelni. Wspomnienia służby ułańskiej, Kr. 1997; Kryska-Karski T., Materiały do historii WP, Londyn 1985 nr 15 s. 61; – „Przegl. Kawalerii i Broni Panc.” (Londyn) 1981 nr 101/102 (wkładka) s. 86; – CAW: sygn. 124, sygn. 1603/76/333 (akta personalne, fot.), sygn. II. 56.12677 (ewidencja żołnierzy PSZ na Zachodzie, którzy powrócili do Polski); IPiM Sikorskiego: sygn. A. XII.85/44/148 (wniosek o odznaczenie Orderem Virtuti Militari), sygn. A.XII.85/119/392, A.XII.85/112/115 (wnioski o nadanie odznaczenia Krzyża Walecznych); IPN we Wr.: sygn. 0014/1765 t. 1–2 (teczka pracy tajnego współpracownika pseud. Włod); – Informacje brata, Wincentego Tabaki z Wr.
Jerzy Kirszak